فتنه و آزمایش الهی در کلام امیرالمومنین
معنی عام آن عبارت از هر امتحان و آزمایشی است که برای انسان پیش آید، خواه از ناحیه خخود انسان باشد یا از ناحیه شیطان و یا از سوی مردم و خواه انسان از امتحان، کامیاب و رو سفید بیرون آید و از گرفتاری برهد و یا در آن سقوط کند.
اما معنی خاص آن عبارت از حوادث و پیش آمدهایی است که مسلمانان را از زاویه ی اعتقادای در بوته امتحان قرار می دهد.[1]
در قرآن:
آیا نمی بینید که آنان در ههر سال یک یا دو بار آزموده می شوند؟ باز هم توبه نمی کنند و عبرت نمی گیرند.[2]
- امام علی علیه السلام به مردی که برخواست و به او گفت: ای امیر مومنان! مارا ازفتنه آگاه کن وآیا درباره ی آن از پیامبر خدا صلی الله علیه و اله پرسیده ای ؟ فرمود : چون خداوند سبحان این آیه را فروفرستاد: (( الف لام میم . آیا مردم پنداشتند که تال گفتند ایمان آوردیم رها می شوند وموردآزمایش قرار نمی گیرند ؟ )) دانستم که تا پیامبر خدا صلی الله علیه و اله در میان ما هست این فتنه بر سر ما فرود نمی آید. پس گفتم : ای پیامبرخدا این چه فتنه ای است که خداوند بزرگ شما را از آن خبر داده است؟ پیامبر خدا فرمود :ای علی! زودا که امتم بعد از من آزموده شوند... ای علی! بزودی مسلمانان بااموال خود آزموده می شوند وبه خاطر دینشان برخدا منت می نهند وآرزوی رحمت او را می کنند وخود را از خشم او در امان می دانند وبا شبهه های دوروغین وخواهش های نفسانی غفلت زا حرام اورا حلال می گردانند. مثلا شراب را به نام آب انگور و یا آب خرما و رشوه را به نام هدیه ربا را به نام بیع معامله را ربا می شمارند. عرض کردم : ای پیامبر خدا در این هنگام آنها را در چه جایگاهی قرار دهم؟ آیا در جایگاه ارتداد یا در جایگاه فتنه وآزمایش؟ فرمود: درجایگاه فتنه وآزمایش .
در نقل کنز العمال آمده است :... سپس به من فرمود:ای علی تو بعداز من زنده می مانی وبه امتم مبطلا می شوی و روز قیامت در پیشگاه خداوند متعال برای مخاصمه می ایستی . پس جوابی آماده کن. عرض کردم : پدر ومادرم فدایت باد برایم توضیح دهید این فتنه ای که مسلمانان به آن مبتلا می شوند چیست و بعد از شما برچه اساسی با آنها بجنگم. فرمود: به زودی بعد از من با ناکثین وقاسطین ومارقین می جنگی. پیامبر نام ونشان یکایک آنها را به من گفت. سپس فرمود: تو با هر کسی از امت من که با قرآن مخالفت ورزد و در دین رای ونظر خود رابه کار زند جهاد می کنی چرا که در دین رای ونظر (شخصی ) نیست بلکه دین تنها امر ونهی پروردگاراست.[3]
- امام علی علیه السلام در وصف اوضاع زمانی که پیامبر صلی الله علیه و اله مبعوث شد فرمود: خداوند او را در زمانی فرستاد مدت ها بود پیامبری نیامده بود و مردم در خوابی دراز به سر می بردند و فتنه ها نیرومند شده بود... و دنیا بی فروغ شده بود... وبه روی طالب خود رو ترش کرده بود. میوه اش فتنه وگمراهی بود وخوراکش مردار .[4]
- امام علی علیه السلام در پی بازگشت از صفین در وصف احوال مردم روزگار پیش از بعثت پیامبر صلی الله علیه و اله فرمود: در آن هنگام مردم گرفتار فتنه هایی بودند که در آنها ریسمان دین از هم گسیخته شده بود وستون های یقین لرزان ... ازشیطان فرمان می بردند و راه هایشان را می پیمودند واز آبشخورهای او می نوشیدند. به یاری آنها درفشهایش همه جا در اهتزاز و بیرقش بر پا بود. در فتنه هایی افتاده بودند که زیر سم ها ی خویش خردشان کرده وآنان را لگدکوب خود کرده بود. این فتنه ها ( مانند اسب سرکش ) بر روی پاهای خود ایستاده بود وهمه گان دراین فتنه ها سرگردان وحیران ونادان وگرفتار بودند.[5]
غلام گمنام امام زمان عج
--------------------------------------------------------------------------------
[1] - عصر ظهور/علی کورانی
[2] - سوره توبه آیه 126
[3] - نهج البلاغه: خطبه 156
[4] - نهج البلاغه: خطبه 89
[5] - نهج البلاغه: خطبه2